Sjoerd de Vries – Universiteit Twente

Misschien is het volgende ook nog relevant. Je hebt twee thema's in je
beginvragen: Wikigebruik en Samenwerkend/cooperatief leren. En dan ook nog de combinatie van deze twee.

Over samenwerkend leren heb je wel genoeg denk ik. In feite alles wat valt onder bv ook projectonderwijs is daarbij relevant.

Wiki's kun je zien als een 'genre' of 'format' waarin je iets kunt
publiceren. Vergelijkbaar met bv e-zines, webcasts, themasites, etc. Het
verschilt daar dus niet wezenlijk van. Wel zijn ze vaak gericht op 'feitelijke informatie', maar 'stellingname wiki's' zijn ook erg leuk! 

Het aardige is de publicatieprocedure's erom heen. Er is een sport
namelijk Ultimate frisbee en die werkt zonder scheidsrechters, de spelers
bepalen samen het spelverloop.  De publicatieprocedure rondom wiki's sluit daar prima op aan. Erg relevant is dan de eigen verantwoordelijkheid van de 'schrijvers' en de daarbij afgesproken 'manieren van werken'. Hier heb je eigenlijk het specifieke karakter van wiki's te pakken in relatie tot
samenwerkend leren. Leerlingen moeten er samen uit komen.

De eerste vraag was omtrent kennis over hoe ze in zaakonderwijs kunnen
worden geïntegreerd. Voor wat betreft het genre zelf verschilt het dus
niet wezenlijk van alle andere online publicatiegenres die gebruikt kunnen
worden. Voor kennis kun je dus van alles gebruik maken wat we hebben
over 'leerlingproducties' als resultaat van opdrachten. Voor wat betreft
de procedures ligt bij wat we een wiki noemen duidelijk de
verantwoordelijkheid voor het gepubliceerde bij de leerlingen. Mooi is om
leerlingen duidelijk te laten merken dat je voor de wikiaanpak kunt
kiezen, de leerlingredactieaanpak, de leerkrachtredactie aanpak, etc.
Allerlei andere manieren om verantwoordelijkheid omtrent het gepubliceerde te organiseren. Alles wat we weten over projectonderwijs, samenwerkend leren, etc is bruikbaar.

Je tweede vraag is of over kennis/ervaring of wiki's cooperatief leren kan
bevorderen. Ook hierbij is het specifieke van een wiki dus de
publicatieprocedure. Door leerlingen dus op verschillende manieren samen
te laten werken, onder andere in een 'wikiprocedure' draag je bij aan het
ontwikkelen van samenwerkingsvaardigheden. Alle kennis en ervaring over
samenwerkend leren is dus ook van toepassing op de wikivorm. Van belang is dus natuurlijk wel dat deze vorm niet DE vorm is, maar EEN vorm.


Erik Verhulp –De Digitale school
Op Dalton Voorburg wordt bescheiden geexperimenteerd met Wiki's, vnl. bij het vak Duits: Leerlingen maken online met elkaar grammaticale oefeningen die door de docent verbeterd worden. Daarbij verbeteren leerlingen elkaars teksten. Deze verbeteringen kunnen zichtbaar worden gemaakt en ook nog worden getraceerd naar wie (en wanneer) ze heeft gemaakt.

Docenten van Sectie Duits houden sectievergadering met Wiki.

Het geheel zit nog in de experimenteerfase - we hebben het nog
maar een paar maanden - maar biedt vele mogelijkheden:
- een werkstuk
- klassensite
- informatie over een thema/ onderwerp per vak
- presentatie
- vaardigheden oefenen (talen)

Harry Spoelstra Wikikids
Een wiki is een uitstekend middel om in te zetten binnen het primair
onderwijs

1. Voor de leerlingen
2. Voor de leerkrachten


1.     Wiki is absoluut geschikt om te gebruiken als hulpmiddel in de BB
van de basisschool.

2.     Wiki's zijn uitermate geschikt om kennis te delen en om de eigen
kennis te vergroten
zie www.wikikids.nl

3.     Er dient een goede instructie voor zowel lk als leerlingen te zijn
doe ervaring op en maakebruik van http://kennisnet.wikia.com/wikikids/wiki/Portaal:Onderwijs
<http://kennisnet.wikia.com/wikikids/wiki/Portaal:Onderwijs>   Er staan
hier reeeds prachtige voorbeelden van zaken die uitleg geven over het werken met en wiki. Het hele gebeuren rond wiki's zou zelfs kunnen plaatsvinden binnen Wikikids. Dit zou dus op korte termijn mogelijk zijn. Op de langere termijn is het natuurlijk mogelijk dat men  op de eigen site/ elo oid een wiki plaatst waarbinnen gewerkt kan worden.

4.     Wiki 's zijn natuurlijk omgevingen waarbinnen iedereen toegang kan
krijgen en wijzigingen kunnen aanbrengen, daar zul je binnen de groepen duidelijke afspraken over moeten maken. Het kan zelf leiden tot een stuk sociale emotionele ontwikkeling mbt teksten op internet en hoe je daar mee omgaat. er is te controleren wie welke tekst plaatst.

5.     De toegevoegde waarde bij het werken met wiki's over de
schoolgrenzen heen is dat er samen
met anderen al of niet bekend en gemeenschappelijk product gaat ontstaan waar iedereen wijzer van kan worden. Sleutelwoorden zijn dan samenwerking en respect voor andersmans werk. Overleggen is ook prima mogelijk op de gebruikerspagina of op de overlegpagina van het betreffende artikel. E.e.a. is dus al mogelijk en staat kant en klaar binnen wikikids. De omgeving is kindvriendelijk gemaakt. Er wordt gemodereerd, daar zijn ook nog nieuwe moderatoren voor nodig, sla de
handen in één en join the club.

6.     Ieder onderwerp is mogelijk binnen de wereldorienterende vakken, als leerkracht dien je binnen de omgeving actief te zijn als moderator en aanwijzingen te geven tijden het proces.Vaststellen welke bijdrage van wie is en daar aantekeningen over te maken voor een beoordeling later. Sturende factor dient de lk ook te zijn met zijn aanwijzigingen. De lk dient wel kennis gemaakt hebben vooraf met de wiki-omgeving, is direct mogelijk.

7.     Het is in iedere leersituatie in te zetten

8.     Natuurlijk kun je allerlei vaardigheden ontwikkelen, kijk hiervoor ook bij het onderwijsportaal van wikikids en dan de handleiding lezen die Gerard Dümmer heeft geschreven t.a.v. het gebruik van wiki's binnen Wikikids en dus het onderwijs.
http://www.wikikids.nl/handleidingen/Handleiding_WikiKids_Docenten.pdf

9.     Voorwaarden hiervoor zijn dat je weet wie er mag wijzigen in artikelen en wie kan corrigeren. Kinderen moeten weten dat een artikel gewijzigd kan worden door iemand anders, die je misschien niet kent. Dat zal vaak een aanvulling of en verbetering kunnen zijn. Het schrijven kan natuurlijk ook door meerdere personen gebeuren, waarna het gezamenlijke product geplaatst kan worden.

10.    Men kan heel goed de rees bestaande papieren bronnen(methodes)
gebruiken om onderdelen te laten samenvatten, maar dat zijn natuurlijk ook de bronen op internet, waarbij direct aangetekend dient te worden dat je kinderen op moet voeden in mediawijsheid. Is alles wel waar en betrouwbaar wat je tegen kan komen op het internet. Blijf zelf altijd kritisch en probeer evt ook via andere bronnen zaken te checken indien mogelijk.

Leerkrachtniveau

1.     Alle methodes zijn geschikt om hiervoor te gebruiken, in een later
stadium zal dit wat moeilijker worden als bijvoorbeeld al veel onderwerpen uit bijv. de wereldgeschiedenis zijn behandeld. Dan pas zou eigenlijk de eigen wiki gebruikt gaan worden. Ditkan natuurlijk keurig per jaargroep gebeuren, maar ook overstijgend en doorbrekend binnen de klassen. Een bepaalde afbakening is wel noodzakelijk, anders wordt e.e.a. te veelomvattend en de info waarschijnlijk minder diepgaand.

2.     Vertrouwen hebben in de mogelijkheden van de kinderen en de
kinderen te raken op die plaatsen, waardoor ze gestimuleerd worden om dieper op zaken in te gaan en evt thuis verder hieraan te werken. Mogelijkheden ontdekken wardoor minder getalenteerden toch een bijdrage kunnen leveren m.b.t. bijv. beeldenmateriaal wat vervaardigd kan worden, denk aan fotograferen van objecten die extra info geven. Evt het verhaal niet opschrijven , maar via een podcast de info aan leveren zodat de spelling geen probleem gaat opleveren. Vervaardigen van korte
videootjes ter illustratie. etc.

3.     Voortraject voor delk uitstippelen, workshop organiseren. evt door mensen van wikikids, dan zelf hanteren van de infobronnen in onderwijsportaal en tevens aanmelden , inloggen en bewerken van
bestaande artikelen, correctie tav spelling. Zelf schrijven van een artikel en illustraties uploaden. Maar ook vervaardigen van beeldmateriaal en wellicht podcasten. Daarna introductie aan de kinderen en dan modereren en sturen.

4.     Werken met wiki's is niet alleen voor het nieuwe leren weggelegd,
Het kan ook gehanteerd worden in hele andere leeromgevingen.

Bert Zwaneveld

Als ik de vraag goed begrijp gaat het om het organiseren van onderwijs in de zaakvakken met ict (lees: wiki's). Het gaat dan om de antwoorden op de vragen: wat moeten de leerlingen leren en hoe gaan ze dat doen. Over het hoe is vastgelegd: in groepjes en met ict (wiki's). Volgens mij gaat het dan om het formuleren van de opdrachten aan de kinderen en eventueel aanwijzingen over waar ze informatie kunnen vinden (op het web) die ze bij het uitvoeren van de opdrachten kunnen/moeten gebruiken. Denk in dit verband aan webquests en (aspecten van) informatievaardigheden.

Bij het hoe hoort ook de vraag naar de wijze waarop de leerresultaten worden vastgesteld.

In algemene zin kan ik nog opmerken dat onderzoek naar intrinsieke motivatie bij ict-gebaseerd onderwijs lijkt uit te wijzen dat autonomie op het gebied van de onderwerpkeuze bij leerlingen/studenten de intrinsieke motivatie meer bevorderd dan autonomie op het gebied van de werkvorm, zie

Martens, Rob en Theo Bastiaens, De relatie tussen autonomie en motivatie, in: Onderzoek van Onderwijs (34) (2005), p 37 - 40.